توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٣ - وجه انحصار مجاز

اليه) بمعناى حقيقى خود هستند تنها نسبت انبت به ربيع نسبت مجازى است.

البته مجازى بودن اين نسبت در صورتى است كه اين كلام را شخص موحّد بگويد.

٢- مسند و مسنداليه مجاز لغويّه باشند مانند:

احى الارض شباب الزّمان: در اين مثال احى (مسند) و شباب (مسنداليه) بمعناى مجازى هستند زيرا مقصود از احياء زمين بهيجان آمدن قواى ناميه در آنست و از شباب فزونى همين قوا مى‌باشد و هر دو معناى مجازى هستند.

٣- مسند حقيقت لغوى و مسنداليه مجاز باشد مانند:

انبت البقل شباب الزّمان، كه در اين مثال انبت (مسند) بمعناى حقيقى خود يعنى بيرون آوردن بوده و شباب (مسنداليه) داراى معناى مجازى است يعنى بمعناى فزونى قوّه ناميه مى‌باشد.

٤- عكس صورت سوّم مانند:

احى الارض الرّبيع، كه در اين مثال احى (مسند) بمعناى تهييج قواى ناميّه يعنى معناى مجازى بوده و ربيع (مسنداليه) به معناى حقيقى يعنى فصل بهار مى‌باشد.

وجه انحصار مجاز

وجه انحصار مجاز در چهار قسم مزبور اينست كه مصنّف در مسند شرط كرد كه يا فعل باشد و يا شبه فعل، پس مى‌توان گفت طبق اين شرط مسند پيوسته بايد مفرد باشد و بديهى است مفرد يا حقيقت است‌